Zaćma u osób z cukrzycą – objawy, leczenie i operacja

Osoby z cukrzycą są bardziej narażone na rozwój zaćmy, a zmiany w soczewce mogą pojawić się u nich wcześniej. Jeśli obraz staje się zamglony, kolory mniej wyraźne, a światła coraz częściej oślepiają, przyczyną może być zaćma – ale nie zawsze tylko ona.

Cukrzyca może również wpływać na siatkówkę i plamkę, dlatego przed operacją ważne jest dokładne badanie oka, które pozwala ustalić, co odpowiada za pogorszenie widzenia i jakiego efektu można oczekiwać po leczeniu.

Dlaczego cukrzyca zwiększa ryzyko zaćmy?

Zaćma powstaje, gdy naturalna soczewka oka stopniowo traci przezroczystość. Przy cukrzycy zaburzenia związane z podwyższonym poziomem glukozy mogą wpływać na jej strukturę i przyspieszać mętnienie.

W praktyce oznacza to, że zaćma u osoby z cukrzycą może pojawić się wcześniej i rozwijać szybciej niż u osoby bez tej choroby.

Nie oznacza to jednak, że każdy pacjent z cukrzycą zachoruje na zaćmę. Znaczenie mają również m.in. wiek, czas trwania choroby i jej kontrola.

U młodszych osób z bardzo wysokim poziomem cukru może wystąpić rzadsza, szybko rozwijająca się tzw. zaćma śnieżna. Nie jest to jednak typowy przebieg choroby u większości pacjentów.

Jakie objawy może dawać zaćma przy cukrzycy?

Objawy są zwykle podobne jak u osób bez cukrzycy. Najczęściej występują:

• widzenie jak przez mgłę,

• stopniowe pogorszenie ostrości wzroku,

• większa wrażliwość na światło i olśnienia,

• halo wokół lamp i reflektorów,

• trudniejsze widzenie po zmroku,

• słabszy kontrast,

• mniej intensywne kolory,

• częstsza potrzeba zmiany okularów.

U osób z cukrzycą widzenie może jednak zmieniać się również przy większych wahaniach poziomu glukozy, dlatego nagłe pogorszenie ostrości nie zawsze oznacza szybki postęp zaćmy.

Jeżeli problemy ze wzrokiem utrzymują się lub nasilają, potrzebne jest badanie okulistyczne.

Zaćma czy zmiany cukrzycowe w siatkówce?

To jedno z najważniejszych pytań przed operacją.

Zaćma dotyczy soczewki oka i najczęściej powoduje ogólne zamglenie obrazu, olśnienia, słabszy kontrast oraz pogorszenie widzenia po zmroku.

Cukrzyca może natomiast uszkadzać siatkówkę. W przebiegu retinopatii cukrzycowej i cukrzycowego obrzęku plamki mogą pojawić się m.in.:

• zamazanie centralnej części obrazu,

• trudności z czytaniem,

• problemy z rozpoznawaniem twarzy,

• zniekształcenie liter,

• falowanie prostych linii.

Zaćma i zmiany cukrzycowe mogą występować jednocześnie.

Operacja zaćmy usuwa zmętniałą soczewkę, ale nie leczy retinopatii cukrzycowej ani cukrzycowego obrzęku plamki, dlatego stan siatkówki może mieć duży wpływ na ostateczny efekt widzenia po zabiegu.

Jak sprawdza się siatkówkę przed operacją?

Podczas kwalifikacji lekarz ocenia nie tylko zaćmę, ale również pozostałe struktury oka.

U osoby z cukrzycą szczególnie ważne jest sprawdzenie:

• siatkówki,

• plamki,

• obecności retinopatii cukrzycowej,

• ewentualnego obrzęku plamki.

W wybranych przypadkach pomocne jest OCT, czyli optyczna koherentna tomografia siatkówki. Badanie pozwala dokładnie ocenić plamkę i sprawdzić, czy znajduje się w niej płyn.

Nie każdy pacjent potrzebuje jednak identycznego zestawu badań. Zakres diagnostyki dobiera lekarz.

Czy przed operacją trzeba mieć dobrze wyrównaną cukrzycę?

Dobra kontrola cukrzycy jest ważna zarówno dla ogólnego zdrowia, jak i dla oczu. Nie istnieje jednak jedna uniwersalna wartość cukru lub HbA1c, która automatycznie decydowałaby o możliwości wykonania operacji zaćmy.

Podczas kwalifikacji lekarz bierze pod uwagę m.in.:

• sposób leczenia cukrzycy,

• stabilność poziomu glukozy,

• stosowanie insuliny lub innych leków,

• stan siatkówki i plamki,

• inne choroby pacjenta.

Jeżeli występują aktywne zmiany cukrzycowe w siatkówce, może być potrzebne dodatkowe leczenie lub odpowiednie zaplanowanie dalszego postępowania.

Nie należy samodzielnie odstawiać insuliny ani leków przeciwcukrzycowych przed operacją. Informacje dotyczące ich stosowania powinny być ustalone indywidualnie.

Czy przy cukrzycy można bezpiecznie operować zaćmę?

Tak. Sama cukrzyca nie jest przeciwwskazaniem do operacji zaćmy.

Zabieg wykonuje się zasadniczo w taki sam sposób jak u pozostałych pacjentów: zmętniała naturalna soczewka jest usuwana, a w jej miejsce wszczepia się sztuczną soczewkę wewnątrzgałkową.

Większe znaczenie u osoby z cukrzycą ma odpowiednia kwalifikacja oraz późniejsze kontrole.

Jeżeli główną przyczyną słabszego widzenia jest zaćma, a siatkówka i plamka są w dobrym stanie, poprawa widzenia po operacji może być bardzo wyraźna.

Jeżeli występuje również retinopatia lub obrzęk plamki, zmiany te mogą ograniczać końcową jakość widzenia.

Czy cukrzyca zwiększa ryzyko obrzęku plamki po operacji?

Tak. U osób z cukrzycą, szczególnie z retinopatią cukrzycową lub wcześniejszym obrzękiem plamki, ryzyko pooperacyjnego obrzęku plamki jest większe.

Niepokojące mogą być:

• ponowne pogorszenie widzenia po wcześniejszej poprawie,

• zamazanie centralnej części obrazu,

• trudności z czytaniem,

• falowanie prostych linii,

• zniekształcenie obrazu.

Obrzęk plamki może wystąpić mimo prawidłowo przeprowadzonej operacji i nie oznacza automatycznie, że podczas zabiegu doszło do błędu.

Jeżeli po początkowej poprawie widzenie zaczyna się ponownie pogarszać, warto zgłosić się na kontrolę.

Jaką soczewkę wybrać przy cukrzycy?

Nie istnieje jedna „soczewka dla diabetyka”. Wybór zależy od wyników badań oraz potrzeb konkretnego pacjenta.

Pod uwagę bierze się m.in.:

• stan siatkówki i plamki,

• obecność retinopatii,

• astygmatyzm,

• inne choroby oka,

• oczekiwania dotyczące widzenia po operacji.

Najbardziej zaawansowana soczewka nie zawsze oznacza najlepszy wybór. Ważniejsze jest dopasowanie jej do stanu oka i realnych możliwości poprawy widzenia, dlatego decyzję najlepiej podjąć po wykonaniu badań i rozmowie z lekarzem podczas kwalifikacji.

Jak wygląda leczenie zaćmy przy cukrzycy w TesinMed?

W TesinMed nie trzeba mieć skierowania przed zgłoszeniem się na kwalifikację do operacji zaćmy. Podczas kwalifikacji wykonywane są potrzebne badania pod kątem zaćmy, a na ich podstawie wystawiane jest skierowanie.

U osoby z cukrzycą ważne jest poinformowanie lekarza o:

• rodzaju cukrzycy,

• stosowanych lekach lub insulinie,

• wcześniejszych zmianach w siatkówce,

• innych chorobach przewlekłych.

Lekarz ocenia stan oka i omawia możliwy efekt operacji oraz dobór soczewki. Jeśli badania potwierdzą wskazania do zabiegu i nie ma przeciwwskazań, ustalany jest dalszy plan leczenia.

Średni czas oczekiwania na operację wynosi około tygodnia.

Po zabiegu pacjent otrzymuje zalecenia po polsku dotyczące stosowania kropli, codziennego funkcjonowania oraz kontroli pooperacyjnych.