Co warto wiedzieć o pseudofakii oka?

Pseudofakia (pseudosoczewkowość) to stan po operacji zaćmy, gdy naturalną soczewkę zastępuje implant wewnątrzgałkowy. Dzięki temu można trwale usunąć zmętnienie i poprawić ostrość widzenia; dobór typu soczewki decyduje o tym, czy i do jakich czynności będą potrzebne okulary.

Pseudosoczewkowość oka – co to jest? Wyjaśniamy!

Zaćma to choroba, w której naturalna soczewka oka stopniowo mętnieje i traci przejrzystość. Początkowo objawy są mało dokuczliwe, ale z czasem pojawia się pogorszenie ostrości widzenia, trudności w rozpoznawaniu kolorów czy kłopoty z czytaniem. W zaawansowanym stadium może prowadzić nawet do znacznej utraty wzroku, jeśli nie zostanie leczona.

Obecnie standardowym sposobem leczenia jest zabieg chirurgiczny, podczas którego zmętniała soczewka zostaje usunięta, a na jej miejsce wszczepia się sztuczną soczewkę wewnątrzgałkową (IOL). Oko po takim zabiegu określa się jako pseudofakijne. Termin pochodzi od łacińskiego „pseudophakia”, co oznacza „fałszywą soczewkę”.

Zabieg usunięcia zaćmy jest bezpieczny, trwa zwykle kilkanaście–kilkadziesiąt minut i pozwala pacjentowi odzyskać wyraźne widzenie. Dzięki temu większość osób wraca do normalnej aktywności i nie potrzebuje już okularów o dużej mocy.

Jakie soczewki wewnątrzgałkowe są dostępne dla pacjentów z zaćmą?

Wszczepienie sztucznej soczewki podczas operacji zaćmy nie tylko przywraca przejrzystość widzenia, ale często pozwala także skorygować istniejącą wadę wzroku. Dzięki temu po zabiegu wielu pacjentów może ograniczyć lub całkowicie zrezygnować z okularów. Obecnie dostępnych jest kilka rodzajów implantów – różnią się one zakresem widzenia, a wybór najlepszego rozwiązania zależy od stylu życia, codziennych potrzeb i oczekiwań pacjenta.

Dobór implantu ustala się indywidualnie podczas kwalifikacji. Najczęstsze opcje to:

• Jednoogniskowe – ustawione na dal lub bliż; zwykle wymagają okularów do drugiej odległości. Dostępne również w wersjach z filtrem światła niebieskiego (opcjonalnie).

• EDoF (o wydłużonej głębi ostrości) – dobra ostrość na dal i odległości pośrednie (np. komputer); czasem potrzebne lekkie wsparcie do małej czcionki z bliska.

• Wieloogniskowe – projektowane do wielu odległości (dal/pośrednia/bliska), co może ograniczyć zależność od okularów; u części pacjentów możliwe zjawiska świetlne nocą.

• Toryczne – dla osób z astygmatyzmem; korygują nieregularność rogówki i poprawiają jakość widzenia.

Ważne: ten sam typ soczewki może mieć różne parametry – decyzja zależy od budowy oka, stanu zdrowia i oczekiwań pacjenta.

Etapy operacji zaćmy – od przygotowania po implantację soczewki

• Przygotowanie i badania – lekarz dokładnie ocenia stan oka, wykonuje pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego i badanie refrakcji, aby dobrać odpowiedni implant soczewkowy.

• Znieczulenie miejscowe – przed zabiegiem pacjent otrzymuje krople znieczulające, które zapewniają bezbolesny przebieg operacji.

• Fakoemulsyfikacja – zmętniała soczewka jest rozbijana ultradźwiękami na drobne fragmenty, a następnie delikatnie usuwana z wnętrza oka.

• Implantacja soczewki – w miejsce usuniętej soczewki naturalnej wszczepia się sztuczną soczewkę wewnątrzgałkową, która przywraca ostrość widzenia.

• Czas trwania zabiegu – cała procedura zajmuje zazwyczaj około 30 minut.

• Pobyt w klinice – z uwagi na przygotowania (np. podanie kropli rozszerzających źrenice) oraz odpoczynek i omówienie zaleceń pooperacyjnych, pacjent spędza w klinice zwykle dodatkowe 60–90 minut.

Jak zadbać o oczy w pierwszych tygodniach po zabiegu?

Przez pierwsze tygodnie unikaj dużego wysiłku i urazów okolicy oka, chroń oczy okularami przeciwsłonecznymi, omijaj kurz i dym. Stosuj krople zgodnie z zaleceniami – to przyspiesza gojenie i zmniejsza ryzyko infekcji. Zrezygnuj z makijażu oczu, sauny i gorących kąpieli do czasu zaleconego przez lekarza. Jeśli pojawi się nagły ból, duże zaczerwienienie lub pogorszenie widzenia, skontaktuj się niezwłocznie z okulistą.

Co zrobić od razu, jeśli rozważasz operację zaćmy?

• Umów kwalifikację: podczas wizyty omówimy oczekiwania i dobór soczewki (dal/bliska/EDoF/wieloogniskowa/toryczna).

• Przygotuj listę leków i chorób współistniejących – to ułatwi bezpieczne zaplanowanie zabiegu.

• Zadbaj o higienę powiek (zwłaszcza przy skłonności do jęczmieni/gradówek), by zmniejszyć ryzyko infekcji.

• Nie odstawiaj leków na własną rękę (w tym przeciwkrzepliwych) – decyzję podejmie lekarz.

Nowoczesne soczewki wewnątrzgałkowe jako szansa na lepsze widzenie

Jeśli masz problemy ze wzrokiem lub podejrzewasz u siebie zaćmę, nie zwlekaj z konsultacją u okulisty. Profesjonalna diagnoza i odpowiednio zaplanowane leczenie mogą przywrócić komfort widzenia. Współczesne rozwiązania w zakresie sztucznych soczewek i technik operacyjnych oferują szerokie możliwości dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjentów.