Dystrofia Fuchsa a operacja zaćmy – co trzeba wiedzieć przed zabiegiem?

Dystrofia Fuchsa i zaćma mogą występować jednocześnie, ale dotyczą innych części oka. Zaćma rozwija się w soczewce, natomiast dystrofia Fuchsa dotyczy rogówki. Przed operacją trzeba ustalić, która z tych zmian w większym stopniu odpowiada za pogorszenie widzenia i w jakim stanie znajduje się rogówka.

Sama dystrofia Fuchsa nie oznacza, że operacji zaćmy nie można wykonać. Może jednak wpływać na sposób przygotowania do zabiegu, tempo poprawy widzenia oraz to, czy oprócz leczenia zaćmy potrzebne będzie również leczenie rogówki.

Czym jest dystrofia Fuchsa?

Dystrofia Fuchsa to choroba rogówki, czyli przezroczystej przedniej części oka. Dotyczy przede wszystkim śródbłonka rogówki – cienkiej warstwy komórek znajdującej się po jej wewnętrznej stronie.

Komórki śródbłonka pomagają usuwać z rogówki nadmiar płynu. Dzięki temu pozostaje ona przejrzysta. W dystrofii Fuchsa liczba sprawnych komórek stopniowo się zmniejsza, a śródbłonek może coraz gorzej radzić sobie z odprowadzaniem płynu.

W efekcie może dochodzić do obrzęku rogówki i pogorszenia jej przejrzystości. Podczas badania okulista może również zauważyć charakterystyczne zmiany nazywane guttami.

Jakie objawy daje dystrofia Fuchsa?

Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów jest zamglone widzenie po przebudzeniu. We wcześniejszych stadiach choroby obraz może stopniowo poprawiać się w ciągu dnia.

Dystrofia Fuchsa może powodować także:

• stopniowe pogorszenie ostrości widzenia,

• halo wokół świateł,

• olśnienia,

• słabszy kontrast,

• większą wrażliwość na światło,

• coraz dłużej utrzymujące się zamglenie obrazu.

W bardziej zaawansowanej chorobie na powierzchni rogówki mogą tworzyć się pęcherzyki. Jeśli pękają, mogą powodować ból, pieczenie i wyraźny dyskomfort.

Dystrofia Fuchsa czy zaćma – co powoduje gorsze widzenie?

Obie choroby mogą powodować zamglone widzenie i olśnienia, ale problem znajduje się w innym miejscu.

Zaćma polega na zmętnieniu naturalnej soczewki oka. Typowe objawy to m.in. widzenie jak przez mgłę, bledsze kolory, olśnienia, gorsze widzenie po zmroku czy coraz słabsza poprawa po zmianie okularów.

Więcej o typowych objawach zaćmy można przeczytać we wpisie: W jakim wieku pojawia się zaćma? Pierwsze objawy i czynniki ryzyka.

Dystrofia Fuchsa dotyczy natomiast rogówki. Wskazówką może być zamglenie szczególnie nasilone rano, związane z gromadzeniem się płynu w rogówce.

Oba problemy mogą występować jednocześnie, dlatego przed zabiegiem lekarz ocenia zarówno stopień zaawansowania zaćmy, jak i stan rogówki. Ma to znaczenie także dla oceny, jakiej poprawy widzenia można oczekiwać po leczeniu.

Jak ocenia się rogówkę przed operacją zaćmy?

Przy dystrofii Fuchsa stan rogówki ma szczególne znaczenie, ponieważ podczas operacji zaćmy dochodzi do utraty części komórek śródbłonka.

W zdrowym oku zwykle pozostaje ich wystarczająco dużo, aby rogówka nadal działała prawidłowo. Przy dystrofii Fuchsa rezerwa komórek może być jednak mniejsza, dlatego po zabiegu rogówka może dłużej pozostawać obrzęknięta.

Lekarz może wykorzystać kilka badań:

• lampę szczelinową – do oceny przejrzystości rogówki, obrzęku, gutt i zaćmy,

• pachymetrię – do pomiaru grubości rogówki,

• mikroskopię spekularną – do oceny komórek śródbłonka,

• tomografię rogówki – do dokładniejszej oceny jej struktury i wczesnych oznak obrzęku.

Nie ma jednej wartości, która automatycznie przesądza, że operacji nie można wykonać.

Za parametry związane z większym ryzykiem problemów z rogówką po zabiegu uznawano m.in.:

• centralną grubość rogówki powyżej około 640 µm,

• gęstość komórek śródbłonka poniżej około 1000 komórek/mm².

Są to jednak wartości pomocnicze, a nie sztywne granice kwalifikacji. Lekarz bierze pod uwagę również obecność obrzęku, wygląd rogówki, objawy pacjenta oraz stopień zaawansowania zaćmy.

Podobnie jak przy innych chorobach współistniejących z zaćmą, np. zespole pseudoeksfoliacji PEX, najważniejsza jest łączna ocena całego oka.

Kiedy wystarczy sama operacja zaćmy, a kiedy potrzebne jest leczenie rogówki?

Przy łagodnej dystrofii Fuchsa może wystarczyć sama operacja zaćmy.

Takie postępowanie można rozważyć szczególnie wtedy, gdy:

• główną przyczyną pogorszenia widzenia jest zaćma,

• rogówka pozostaje przejrzysta,

• nie występuje istotny obrzęk,

• śródbłonek ma wystarczającą rezerwę.

Jeśli dystrofia jest bardziej zaawansowana, a rogówka już przed zabiegiem jest istotnie obrzęknięta, samo usunięcie zaćmy może nie zapewnić oczekiwanej poprawy widzenia.

Wtedy lekarz może rozważyć:

• najpierw operację zaćmy, a później leczenie rogówki,

• najpierw leczenie rogówki, a następnie operację zaćmy,

• połączenie obu procedur podczas jednego leczenia.

Jedną z metod leczenia uszkodzonego śródbłonka może być DMEK, czyli przeszczep błony Descemeta wraz ze zdrowymi komórkami śródbłonka.

Jeżeli podczas jednego leczenia wykonuje się:

1. usunięcie zaćmy,

2. wszczepienie sztucznej soczewki,

3. przeszczep śródbłonka,

mówi się o tzw. potrójnej procedurze.

Nie każdy pacjent z dystrofią Fuchsa potrzebuje takiego leczenia. Decyzję podejmuje się indywidualnie.

Czy warto czekać, aż zaćma będzie bardzo zaawansowana?

Przy dystrofii Fuchsa celowe czekanie, aż zaćma stanie się bardzo twarda, może nie być korzystne.

Podczas fakoemulsyfikacji twardsza soczewka może wymagać większej ilości energii ultradźwiękowej, co zwiększa obciążenie śródbłonka rogówki.

Nie oznacza to jednak, że każdą niewielką zaćmę trzeba od razu operować.

Moment zabiegu ustala się na podstawie:

• wpływu zaćmy na codzienne widzenie,

• stanu rogówki,

• obecności obrzęku,

• kondycji śródbłonka,

• tempa postępu obu chorób.

Jaką soczewkę można wybrać przy dystrofii Fuchsa?

Dobór soczewki wewnątrzgałkowej powinien uwzględniać nie tylko wadę wzroku, ale również jakość widzenia, jaką może zapewnić rogówka.

Dystrofia Fuchsa sama może powodować:

• słabszy kontrast,

• halo,

• olśnienia,

• gorszą jakość obrazu.

Podobne zjawiska mogą pojawiać się po zastosowaniu niektórych soczewek wieloogniskowych, dlatego przy istotnych zmianach rogówki soczewka wieloogniskowa może nie być najlepszym rozwiązaniem.

W wielu przypadkach lekarz może rozważyć soczewkę jednoogniskową. Ostateczny wybór zależy jednak od stanu oka, wyników badań i planowanego dalszego leczenia rogówki.

Więcej o samym przebiegu zabiegu i doborze implantu można przeczytać na stronie: Operacja zaćmy.

Jak wygląda widzenie po operacji zaćmy przy Fuchsie?

Poprawa może następować wolniej niż u osoby ze zdrową rogówką.

W pierwszym okresie po zabiegu mogą pojawić się:

• zamglone widzenie,

• stopniowa, a nie natychmiastowa poprawa,

• większa wrażliwość na światło,

• olśnienia lub halo.

Przy łagodnej dystrofii rogówka może stopniowo odzyskać przejrzystość. Przy bardziej zaawansowanej chorobie obrzęk może utrzymywać się dłużej.

Wolniejsza poprawa nie oznacza automatycznie, że operacja się nie udała.

Trzeba jednak pamiętać, że operacja zaćmy usuwa zmętniałą soczewkę, ale nie leczy dystrofii Fuchsa. Jeżeli istotną część problemu stanowi rogówka, efekt samej operacji może być ograniczony.

Po zabiegu pomocne mogą być również praktyczne poradniki TesinMed:

• Aktywność fizyczna po operacji zaćmy – co wolno, a z czym lepiej poczekać?

• Kąpiel po operacji zaćmy – kiedy można wziąć prysznic lub wejść do wanny?

Kiedy trzeba pilnie skontaktować się z lekarzem?

Po operacji niewielkie zamglenie może występować w okresie gojenia, ale niektóre objawy wymagają szybkiej konsultacji.

Należą do nich:

• nagłe lub wyraźne pogorszenie widzenia,

• silny albo narastający ból oka,

• nasilające się zaczerwienienie,

• silny światłowstręt połączony z bólem lub pogorszeniem wzroku,

• nagłe pojawienie się wielu nowych mętów,

• błyski światła,

• cień lub „kurtyna” w polu widzenia.

U osoby z dystrofią Fuchsa uwagę powinno zwrócić także zamglenie, które zamiast stopniowo się zmniejszać, utrzymuje się bez poprawy lub narasta.

Jak wygląda kwalifikacja w TesinMed?

W TesinMed nie trzeba mieć skierowania przed zgłoszeniem się na kwalifikację do operacji zaćmy.

Podczas wizyty wykonywane są potrzebne badania pod kątem zaćmy, a lekarz ocenia stan oka i możliwość przeprowadzenia zabiegu. Na podstawie wyników wystawiane jest skierowanie.

Jeżeli pacjent ma rozpoznaną dystrofię Fuchsa, warto zabrać:

• wcześniejszą dokumentację okulistyczną,

• wyniki badań rogówki,

• listę stosowanych leków i kropli,

• informacje o wcześniejszych zabiegach okulistycznych.

W przypadku stwierdzenia zmian wymagających dodatkowej diagnostyki lub leczenia rogówki dalsze postępowanie ustala się indywidualnie.

Średni czas oczekiwania na operację zaćmy w TesinMed wynosi około tygodnia.