Dlaczego widzę podwójnie po operacji zaćmy? Najczęstsze przyczyny

Podwójne widzenie po operacji zaćmy może budzić niepokój, ale nie zawsze oznacza powikłanie. Przyczyną bywają gojenie oka, suchość, nieaktualne okulary albo różnica między oczami. Warto jednak wiedzieć, kiedy dwojenie może być przejściowe, a kiedy wymaga szybkiego kontaktu z lekarzem.

Co oznacza podwójne widzenie po operacji zaćmy?

Podwójne widzenie, nazywane również dwojeniem lub diplopią, oznacza, że jeden przedmiot, napis albo punkt światła jest widziany jako dwa obrazy.

Nie zawsze są to dwa jednakowo wyraźne obrazy. Pacjent może zauważać cień obok liter, przesunięty kontur, rozwarstwienie obrazu albo smugi przy światłach. Czasem pojawia się też wrażenie, że każde oko widzi inaczej i trudno połączyć oba obrazy w jedną całość.

Dolegliwości mogą być widoczne podczas czytania, oglądania telewizji, patrzenia w dal albo obserwowania świateł po zmroku.

Dwojenie jednooczne i obuoczne – czym się różnią?

Lekarze rozróżniają dwa podstawowe rodzaje podwójnego widzenia. Ustalenie, z którym z nich mamy do czynienia, pomaga zawęzić możliwe przyczyny.

Dwojenie jednooczne utrzymuje się podczas patrzenia jednym okiem. Po zasłonięciu drugiego oka pacjent nadal widzi dwa obrazy, cień albo smugę. Taki problem częściej wiąże się z samym okiem, np. jego powierzchnią, rogówką, wadą wzroku, nieaktualnymi okularami lub sztuczną soczewką.

Dwojenie obuoczne pojawia się podczas patrzenia obojgiem oczu i znika po zasłonięciu jednego z nich. Może oznaczać, że oczy nie ustawiają się dokładnie w tym samym kierunku albo mózg ma trudność z połączeniem dwóch różniących się obrazów.

Prosty test z zasłanianiem oka

W domu można wykonać prosty test. Nie zastępuje on badania okulistycznego, ale jego wynik może być ważną wskazówką dla lekarza.

1. Spójrz na nieruchomy punkt, np. napis, lampę lub ramę drzwi.

2. Zasłoń jedno oko dłonią, nie naciskając na powiekę.

3. Sprawdź, czy obraz nadal się dwoi.

4. Powtórz test po zasłonięciu drugiego oka.

Jeśli dwojenie pozostaje podczas patrzenia jednym okiem, może mieć charakter jednooczny. Jeśli znika po zasłonięciu któregokolwiek oka, prawdopodobnie jest obuoczne.

Warto też zwrócić uwagę, czy problem pojawia się przy patrzeniu z bliska, z daleka, po zmroku albo przy zmęczeniu.

Najczęstsze przyczyny podwójnego widzenia po operacji zaćmy

Podwójne widzenie może wynikać z kilku różnych problemów. Nie warto od razu zakładać, że zabieg został wykonany nieprawidłowo albo że sztuczna soczewka się przesunęła. Częściej przyczyna jest przejściowa i wiąże się z gojeniem oka, jego powierzchnią lub zmianą wady wzroku.

Gojenie oka i obrzęk rogówki

W pierwszych dniach po operacji widzenie może być jeszcze zamglone i niestabilne. Rogówka, czyli przezroczysta część znajdująca się z przodu oka, może być lekko obrzęknięta lub podrażniona.

Pacjent może wtedy widzieć cień przy literach, rozmazane kontury albo poświaty wokół lamp. Jeżeli objawy stopniowo słabną, zwykle jest to dobry znak. Utrzymujące się lub nasilające dwojenie należy jednak zgłosić podczas kontroli.

Suche oko

Po operacji powierzchnia oka może być bardziej sucha i wrażliwa. Niestabilna warstwa łez sprawia, że światło nie przechodzi przez rogówkę równomiernie, przez co obraz może chwilami wydawać się zamglony lub podwójny.

Na suche oko mogą wskazywać:

• pieczenie albo szczypanie,

• uczucie piasku pod powiekami,

• łzawienie,

• cień przy literach,

• chwilowa poprawa obrazu po mrugnięciu.

Dolegliwości często nasilają się podczas czytania, pracy przy komputerze, przebywania w klimatyzowanym pomieszczeniu lub pod koniec dnia. Lekarz może zalecić odpowiednie krople nawilżające, ale nie należy samodzielnie zmieniać leczenia pooperacyjnego.

Stare okulary lub pozostała wada wzroku

Po usunięciu zaćmy zmienia się układ optyczny oka. Okulary używane przed zabiegiem mogą więc nie odpowiadać aktualnej wadzie i powodować cień obok liter, zniekształcenie obrazu, zawroty głowy albo trudność z oceną odległości.

Po operacji może również pozostać niewielki astygmatyzm, krótkowzroczność lub nadwzroczność. Astygmatyzm często powoduje smugi, rozciągnięte napisy lub drugi kontur, który pacjent opisuje jako dwojenie.

Nowych okularów nie należy zamawiać od razu po operacji. Lekarz wskaże, kiedy widzenie jest już na tyle stabilne, aby prawidłowo dobrać szkła.

Różnica między okiem operowanym i nieoperowanym

Jeśli operowano tylko jedno oko, może ono widzieć znacznie ostrzej i jaśniej niż drugie, w którym nadal znajduje się zaćma lub występuje większa wada wzroku.

Mózg otrzymuje wtedy dwa różniące się obrazy i może mieć problem z połączeniem ich w jedną całość. Pacjent może zauważać przesunięcie obrazu, trudność z oceną głębokości, zawroty głowy albo niepewność podczas chodzenia po schodach.

Jeśli badanie potwierdzi, że przyczyną jest duża różnica między oczami, lekarz może omówić odpowiednią korekcję lub termin operacji drugiego oka.

Problem ze współpracą obu oczu

Przed operacją oko z zaćmą mogło widzieć bardzo słabo, dlatego mózg częściowo pomijał przekazywany przez nie obraz. Po poprawie widzenia może ujawnić się wcześniej ukryty zez albo inne zaburzenie współpracy oczu.

W takim przypadku dwojenie zwykle pojawia się przy patrzeniu obojgiem oczu i znika po zasłonięciu jednego z nich. W zależności od przyczyny lekarz może zalecić obserwację, okulary z pryzmatami, ćwiczenia ortoptyczne lub dokładniejszą diagnostykę.

Położenie sztucznej soczewki

Wszczepiona soczewka najczęściej pozostaje stabilna i prawidłowo ustawiona. Rzadziej może dojść do jej przesunięcia lub przechylenia, co wpływa na jakość widzenia.

Może wtedy pojawić się nagła zmiana ostrości, przesunięty obraz, zniekształcenie konturów albo widoczna krawędź w polu widzenia. Na podstawie samych objawów nie można rozpoznać przesunięcia soczewki. Jej położenie ocenia okulista podczas badania.

Zaćma wtórna

Jeśli pogorszenie widzenia pojawia się po kilku miesiącach lub latach od operacji, jedną z możliwych przyczyn jest zaćma wtórna. Nie jest to ponowne zmętnienie naturalnej soczewki, lecz zmętnienie cienkiej torebki znajdującej się za implantem.

Zaćma wtórna może powodować ponowne widzenie jak przez mgłę, słabszy kontrast, olśnienia, smugi i podwójny kontur obrazu. Jeżeli lekarz potwierdzi rozpoznanie, może zalecić krótki zabieg laserem Nd:YAG.

Przyczyny neurologiczne

Podwójne widzenie nie zawsze jest bezpośrednim skutkiem operacji. Może pojawić się również w związku z zaburzeniem pracy nerwów poruszających oczami, chorobami naczyń krwionośnych, cukrzycą lub schorzeniem neurologicznym.

Szczególnej uwagi wymaga dwojenie, które zaczyna się nagle i towarzyszą mu inne niepokojące objawy.

Kiedy dwojenie może być przejściowe?

Dwojenie częściej ma charakter przejściowy, gdy pojawiło się krótko po operacji, jest łagodne, nasila się przy zmęczeniu lub czytaniu, poprawia się po mrugnięciu i z czasem staje się coraz mniej zauważalne.

Nawet taki objaw warto zgłosić podczas kontroli. Z okulistą należy skontaktować się wcześniej, jeśli dwojenie:

• nie słabnie lub się nasila,

• utrudnia czytanie i chodzenie,

• pojawia się nagle po okresie dobrego widzenia,

• towarzyszy mu ból albo pogorszenie ostrości wzroku.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Pilnego kontaktu z okulistą wymagają:

• nagłe lub szybko nasilające się dwojenie,

• wyraźne pogorszenie widzenia,

• silny albo narastający ból oka,

• duże zaczerwienienie,

• ropna lub lepka wydzielina,

• nowe błyski światła,

• nagłe pojawienie się wielu mętów,

• cień, zasłona lub kurtyna w polu widzenia.

Natychmiastowej pomocy medycznej wymagają natomiast objawy neurologiczne, takie jak:

• opadanie powieki,

• asymetria twarzy,

• niewyraźna mowa,

• osłabienie lub drętwienie kończyn,

• nagły, silny ból głowy,

• zaburzenia równowagi albo świadomości.

W takiej sytuacji nie należy samodzielnie prowadzić samochodu ani czekać na planową wizytę. Trzeba zadzwonić pod numer 112 lub 999. Nawet jeśli objawy ustąpią po kilku minutach, nadal wymagają pilnej oceny.

Jak lekarz ustala przyczynę dwojenia?

Podczas wizyty lekarz zapyta, kiedy pojawił się problem, czy zaczął się nagle, czy znika po zasłonięciu jednego oka oraz czy występuje z bliska, z daleka lub w obu sytuacjach.

Następnie może sprawdzić:

• ostrość widzenia i aktualną wadę wzroku,

• stan rogówki oraz powierzchni oka,

• położenie sztucznej soczewki,

• ciśnienie wewnątrzgałkowe,

• siatkówkę i dno oka,

• ustawienie oraz ruchomość obu oczu.

W razie potrzeby zakres diagnostyki może zostać rozszerzony o OCT siatkówki, badanie widzenia obuocznego albo konsultację ortoptyczną lub neurologiczną.

Jak leczy się podwójne widzenie po operacji zaćmy?

Leczenie zawsze zależy od przyczyny. Gdy dwojenie wiąże się z prawidłowym procesem gojenia, lekarz może zalecić obserwację. Suche oko wymaga odpowiedniego nawilżania, a zmiana wady wzroku — dobrania nowych okularów po ustabilizowaniu widzenia.

Przy zaburzeniach współpracy oczu pomocne mogą być okulary z pryzmatami lub ćwiczenia zalecone przez specjalistę. Duża różnica między oczami może być wskazaniem do rozważenia operacji drugiego oka, natomiast zaćmę wtórną można leczyć laserem Nd:YAG.

Nie należy samodzielnie zmieniać kropli, kupować nowych okularów ani wykonywać przypadkowych ćwiczeń oczu.

Jak zadbać o bezpieczeństwo do czasu kontroli?

Podwójne widzenie może utrudniać prawidłową ocenę odległości. Do czasu ustalenia przyczyny nie należy prowadzić samochodu. Warto również zachować ostrożność na schodach, nierównych chodnikach i podczas wykonywania czynności wymagających precyzji.

Przed kontrolą dobrze jest zanotować:

• kiedy pojawiło się dwojenie,

• czy jest stałe, czy okresowe,

• czy znika po zasłonięciu jednego oka,

• czy występuje z bliska, z daleka lub po zmroku,

• jakie okulary i krople są obecnie używane.

Takie informacje mogą ułatwić lekarzowi ustalenie przyczyny problemu.

Jak wygląda opieka w Tesin Medic Clinic?

Jeżeli po operacji zaćmy pojawi się podwójne widzenie, pacjent może skontaktować się telefonicznie z Tesin Medic Clinic i dokładnie opisać swoje dolegliwości.

Podczas wizyty lekarz ocenia przebieg gojenia, powierzchnię oka, aktualną wadę wzroku, położenie wszczepionej soczewki i współpracę obu oczu. Sprawdza również, czy przyczyną może być zaćma wtórna albo inny problem wymagający dodatkowej diagnostyki.

Po badaniu pacjent otrzymuje zalecenia po polsku i informację o dalszym postępowaniu.